ميرزا حسن حسينى فسايى
200
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
شافعى مذهبان گويند چون ابو حنيفه ، ولادت شافعى را دانست ، علم و فضلش را بيشتر از خود سنجيد ، به سراى آخرت برفت و حنفى مذهبان گويند تا ابو حنيفه از سراى فانى بيرون نرفت ، شافعى نيامد . در سال 156 : فرمانروائى مملكت فارس و اهواز ، بر عمارة بن حمزه قرار گرفت « 1 » . در اوائل سال 158 : به فرمان منصور حكمرانى فارس به نصر بن حرب بن عبد اللّه « 2 » رسيد . هم در اين سال [ 158 ] : ابو جعفر منصور خليفهء عباسى در ششم ذى الحجه در سن شصت و سه سال [ گى ] در منزل بئر ميمونه نزديكى مكه معظمه بدرود زندگانى را نمود و خبر وفات او در نيمهء ذى الحجه به بغداد آمده ، تمامت اهل بغداد ، با مهدى محمد بن منصور « 3 » عقد بيعت را استوار نمودند . در سال 159 : حكومت فارس و اهواز به عمارة بن حمزه « 4 » بازگشت . در سال 160 : حكمرانى فارس و اهواز و بحرين و عمان به محمد بن سليمان « 5 » واگذار گرديد . در سال 165 : فرمانروائى اهواز و فارس و كرمان و عمان و بحرين بر نعمان « 6 » غلام خاصهء مهدى خليفه ، قرار گرفت . در سال 166 : تمامت آن نواحى را از نعمان گرفته به معلى « 7 » ، غلام ديگر خليفه دادند . در سال 167 : فرمانفرمائى فارس و ماوالاه بر يحيى بن خالد بن برمك « 8 » قرار گرفت . [ وقايع فارس در روزگار مهدى محمد بن منصور و مهدى و موسى هادى بن مهدى ] در سال 169 : در ماه محرم ، مهدى محمد بن منصور بعد از چهل و سه سال زندگانى وفات يافت « 9 » و بيعت خلافت را در همان روز وفات مهدى ، براى پسرش موسى هادى « 10 » گرفتند ، با آنكه
--> ( 1 ) . ر ك : طبرى ، جلد دهم ، ص 357 و 358 و 359 . ( 2 ) . طبرى او را نصر بن حرب التميمى مىخواند . ر ك : جلد دهم ، ص 384 . ( 3 ) . ( كنيه او ابو عبد اللّه بود و مادرش ام موسى . . . به روز شنبه ششم ذى الحجه سال صد و پنجاه و هشت براى او بيعت گرفتند . تولد او بسال صد و بيست و هفت بود و در شب پنجشنبه پنج روز مانده از محرم سال 169 درگذشت مدت خلافتش ده سال و يك ماه و پانزده روز بود و هنگام مرگ چهل و سه سال داشت و هارون الرشيد بر او نماز كرد ) . مروج - الذهب ، ج 2 ، ص 313 . ( 4 ) . ر ك : طبرى ، ج 10 ، ص 459 ، كه مىنويسد : در اين سال عمارة بن حمزه به سرپرستى ديوان خراج بصره و سرزمين آن منصوب شد . و همچنين ص 470 ، كه مىنويسد : عمارة بن حمزه در سال 159 به حكمرانى كورههاى دجله و اهواز و فارس منصوب شد . و ر ك : كامل ، ج 5 ، ص 54 ، چاپ بيروت . ( 5 ) . ر ك : كامل ، ج 5 ، ص 58 ، چاپ بيروت ، كه مىنويسد : محمد بن سليمان والى بصره و كورههاى دجله و بحرين و عمان و اهواز شد . ( 6 ) . در كامل آمده است كه حكمرانى اين نواحى به ( المعلى ) غلام مهدى برقرار شد اگرچه در نسخهها ( النعمان ) است كه تحريف آن نام است . ( ر ك : ص 66 ، ج 5 ، و حاشيه 1 همان صفحه ) . طبرى نيز اين نام را ( معلى ) آورده است ( ر ك : طبرى ، ج 10 ، ص 514 ) . ( 7 ) . معلى خود در سال 166 همچنان حاكم نواحى اهواز و فارس و كرمان و عمان بود و تغيير سمت يادشده ناشى از تحريف نام به نعمان است . ر ك : طبرى ، ج 10 ، ص 518 . و كامل ، ج 5 ، ص 68 ، چاپ بيروت . ( 8 ) . طبرى مىگويد كه : در سال 167 معلى همچنان فرمانرواى فارس و نواحى مجاور آن بود . ر ك : ج 10 ، ص 521 . ( 9 ) . روز مرگش پنجشنبه دو روز مانده از محرم سال 169 و مدت خلافتش ده سال و يك ماه و نيم و بقولى ده سال و چهل و نه روز بود و در قريه ماسبذان درگذشت . ر ك : طبرى ، ج 10 ، ص 526 . ( 10 ) . هادى در گرگان سرگرم نبرد با مردم طبرستان بود . ر ك : طبرى ، ج 5 ، ص 545 .